مقالهی مبنا: زوزانا استانسکا، «یکشنبه در جزیرهی گراند ژات اثر ژرژ سورا»، دیلی آرت مگزین (DailyArt Magazine). مشاهدهی مقالهی اصلی
یکشنبهی بعدازظهر در جزیرهی گراند ژات اثر ژرژ سورا، تصویری مشهور از اوقات فراغت مردم پاریس در یک روز آفتابی است. بااینحال آرامش ظاهری تابلو حاصل دو سال طراحی، مطالعهی رنگ و ترکیببندی دقیق است. در ادامه، هشت نکتهی اصلی دربارهی این اثر مهم پستامپرسیونیسم را مرور میکنیم.
شناسنامهی اثر
- عنوان اصلی: Un dimanche après-midi à l’Île de la Grande Jatte
- نقاش: ژرژ سورا
- تاریخ خلق: ۱۸۸۴ تا ۱۸۸۶
- تکنیک: رنگروغن روی بوم
- ابعاد: ۲۰۷٫۵ × ۳۰۸٫۱ سانتیمتر
- محل نگهداری: مؤسسهی هنر شیکاگو، ایالات متحده
اینها که هستند؟
ژرژ سورا در این بوم بزرگ، مردم را در پارکی در جزیرهی گراند ژات در رود سن نشان میدهد؛ گردشگاهی در حاشیهی پاریس آن روزگار. صحنه در نگاه نخست یک روز معمولی را ثبت کرده است: چهلوهشت نفر، سه سگ و هشت قایق در یک بعدازظهر آفتابی کنار هم قرار گرفتهاند.
اما گراند ژات محل رفتوآمد روسپیان نیز بود. به همین دلیل بعضی تاریخنگاران زن ماهیگیر سمت چپ را نه در جستوجوی ماهی، بلکه در پی یافتن مشتری دانستهاند. دربارهی زن آراستهی سمت راست، که در کنار مردی راه میرود و میمونی را با بند نگه داشته، نیز چنین احتمالی مطرح شده است. این هویتها قطعی نیستند و از نشانههای تصویری استنباط شدهاند.
این چه سبکی است؟
این تابلو مشهورترین نمونهی تکنیکی منظم و مبتنی بر نظریههای رنگ است که بعدها «پوینتیلیسم» یا نقطهگرایی نام گرفت. سورا رنگها را به صورت لکهها و نقطههای کوچک در کنار هم میگذاشت تا چشم بیننده آنها را از فاصلهی مناسب با یکدیگر ترکیب کند و رنگی درخشانتر بسازد.
خود سورا اصطلاح «کرومولومیناریسم» را ترجیح میداد، زیرا این نام بر نقش همزمان رنگ و نور در روش او تاکید میکرد.
چه چیزی الهامبخش استاد بود؟
سورا مانند امپرسیونیستها زندگی مدرن را موضوع کار خود کرد، اما به ثبت سریع یک لحظه بسنده نکرد. او میخواست صحنهی معاصر، استواری و نظم هنر باستان را نیز داشته باشد؛ از پیکرههای مصری و یونانی تا فرسکهای رنسانس ایتالیا. در سخنی منسوب به او خطاب به شاعر فرانسوی، گوستاو کان، آمده است:
«پیکرههای جشن پاناتنایا در آثار فیدیاس صفی منظم میساختند. من میخواهم انسانهای روزگار خود را با همان ویژگیهای بنیادی به حرکت درآورم و آنها را بر بومی قرار دهم که با هماهنگی رنگها سامان یافته است.» — ژرژ سورا (منتسب)
چقدر طول کشید تا ساخته شود؟
تکمیل این نقاشی بیش از دو سال طول کشید و سورا هنگام پایان دادن به آن فقط بیستوشش سال داشت.
او کار را با نزدیک به شصت طراحی و مطالعهی رنگی آغاز کرد و سپس ترکیب نهایی را روی بوم گسترش داد. نمونهی زیر از مطالعههای اولیه است و احتمالا در فضای باز جزیرهی گراند ژات ساخته شده است:
سورا مطالعههای کوچک رنگروغن روی تخته را «کروکتون» مینامید؛ واژهای به معنای طرح کوچک. او برای این کارها ارزش مستقلی قائل بود، بسیاری را در کارگاهش آویخت و در نمایشگاهها نشان داد. سورا از این تختههای کوچک به عنوان «شادی همیشگی» خود یاد میکرد.
نخستین بار کجا نمایش داده شد؟
تابلو نخستین بار در هشتمین و آخرین نمایشگاه امپرسیونیستها در سال ۱۸۸۶ به نمایش درآمد و واکنشهای متفاوتی برانگیخت. بعضی منتقدان پیکرههای خشک و نیمرخهای بیحرکت را نپسندیدند و آنها را به سربازان اسباببازی تشبیه کردند.
چرا در گذر زمان تغییر کرده؟
سورا در سال ۱۸۸۹ حاشیهای از نقطههای سرخ، نارنجی و آبی به دور بوم افزود. این نوار رنگی، منطق نقطهگرایی را تا لبهی اثر ادامه میداد و قرار بود درون قابی سفید دیده شود.
سورا برای ثبت درخشش چمن از رنگدانهی تازهای به نام زرد کرومات روی استفاده کرد. این ماده پایدار نبود و بر اثر واکنش شیمیایی بهتدریج به قهوهای گرایید؛ تغییری که حتی در زمان زندگی خود نقاش آغاز شده بود. به همین دلیل رنگهای امروز تابلو دقیقا همان چیزی نیستند که سورا در ابتدا دیده بود.
کجا میتوانم آن را ببینم؟
پس از مرگ سورا در سال ۱۸۹۱، تابلو حدود سه دهه کمتر در معرض دید عموم بود. فردریک کلی بارتلت، مجموعهدار آمریکایی، آن را در سال ۱۹۲۴ خرید و در اختیار مؤسسهی هنر شیکاگو گذاشت. اثر از آن زمان در همان موزه مانده و امروز یکی از مهمترین آثار مجموعهی آن است.
منابع و اعتبار تصاویر
- Zuzanna Stańska, A Sunday Afternoon on the Island of La Grande Jatte by Georges Seurat, DailyArt Magazine
- رکورد رسمی A Sunday on La Grande Jatte در مؤسسهی هنر شیکاگو
تصاویر این صفحه بازتولید آثار در مالکیت عمومی هستند و از نسخهی منتشرشده در DailyArt Magazine و ویکیمدیا کامنز دریافت شدهاند. اثر اصلی در مؤسسهی هنر شیکاگو نگهداری میشود.
نظرها
هنوز نظری ثبت نشده؛ نخستین نفر باشید.